TİCARET VE MESLEKLERLE İLGİLİ DESTANLAR
Esnaf Destanları
Âşıkların bir bakıma âşıklığı yüceltmek için kurmaca olarak çeşitli mesleklere girdikten sonra bütün bu mesleklerin kendilerince kötü olan taraflarını göz önünde tutarak terk edişlerini ve en sonunda da şairlikte karar kıldıklarını konu edinen destanlardır.
Meslek Destanları
Konu edindiği meslekleri veya mesleği “esnaf destanları”nda olduğu gibi tamamen zemmetmek yerine halkın, köylünün veya âşığın dünya görüşüne göre olabildiğince objektif ölçütler ortaya koymaya çalışarak övdüğü veya yerdiği destanlardır.
Pahalılık Destanları
Enflasyonla fiyatların değişmesi neticesi hayat şartlarındaki zorlaşmayı konu edinen destanlardır. Pahalılıkla ilgili destanlarda âşık özellikle fakir kesimin durumunu ortaya koyar.
Alacaklı – Borçlu Destanları
Alacaklı ve borçlu kavramlarını ele alan veya bir olaya bağlı olarak alacaklı ve borçlu olanların çoğu zaman cinayetle sonuçlanan durumları kınanarak anlatılır.
Örnek;
Alacaklı der ki vermişim akça
İsterim elbette hakkımdır bence
Kavlim yoktur bir gün vade bir gece
Sana beklediğim bunca zamandır
Borçlu der ki hele sabreyle biraz
Param yok dersem asla inanmaz
Elbet Mevla kerimdir veririm az az
Şimdi bu yakında halim yamandır
Alacaklı der ki vaz mı geçeyim
Yoksa üstüne bir su mu içeyim
Sağlam adamları nasıl seçeyim
Beni de aldatan tatlı lisandır
Borçlu der ki halim ettim ifade
Niçin vaz geçersin vermezsin vade
Faizin aldın maldan ziyade
Senden istediðim biraz meydandır
Alacaklı der ki çekmezsin azap
Faizim isterim etmezsin hicap
Alıp vermeyince döner mi dolap
Kırma itibarım bu asitandır
Borçlu der ki pek çok etmişim zarar
İnanmazsan işte âlem aşikâr
Kişi nerden düşerse ordan kalkar
Ettin bari biraz daha dayan dur
Alacaklı der ki fendini göster
Aldatmak var iken çekmezsin keder
Mahşer günü haklı hakkını ister
Anda hilaf olmaz dolu mizandır
Borçlu der ki muradıma ereyim
Borçsuz adam göster ben de göreyim
Allah versin ben de sana vereyim
Vermez ise ne alır kul bir candır
Alacaklı der ki usandım senden
Para çıkmaz canın çıkmazsa tenden
Bana verenler de istiyor benden
Ben kimden alayım dünya yalandır
Kul borcu zordur kurtara Mevla
Aman yaman bilmez ister daima
Yaradana da borcun Aşık Kadriya
Bu kadar ibadet dahi bir candır
|