Fatih

Soru: Karides, kalamar, kerevit, istakoz, midye, istiridye, yılan, salyangoz, kaplumbağa, kurbağa ve yengeç yemenin hükmü nedir?


Cevap: Bismillahirrahmanirrahim

Deniz avının ve denizden gelen yiyeceğin helâl olduğunu: “Hem size hem de yolculara fayda olmak üzere, faydalanmanız için deniz avı yapmak ve onu yemek size helâl kılındı…” (Maide sûresi: 96) ve buradan taze et yendiğini:

“İki deniz birbirine eşit olmaz. Bu tatlıdır, susuzluğu keser, içilmesi kolaydır. Şu da tuzludur, acıdır. Boğazı yakar. Hepsinden de taze et, balık yersiniz…” (Fâtır sûresi: 12) ifade eden âyet-i kerimelerle; Ebu Hureyre (R.A.)’den rivayete göre deniz suyuna dair bir soruya, Hz. Peygamber (S.A.V.) efendimizin verdiği: “Onun suyu temiz, meytesi yani içinde öleni helâldir” (Ebu Dâvûd, Taharet: 41; Tirmizî, Taharet: 52; Neseî, taharet: 46; Muvatta, Tahâret: 12) şeklindeki cevapla, haklarında özel hüküm bulunmayan konularda mubahlığın esas alınacağı ve pis şeylerin yenilemeyeceği gibi genel prensipler suda yaşayan hayvanlara dair hükümlerin temelini teşkil eder.

Daima suda teayyüş eden yani suda yaşayan, suda barınan hayvanlardan sadece balık türündeki her nevi balık etleri yiyilebilir, helaldir. Balık çeşitlerinin tümü yenir. Yeter ki balık cinsi olsun, başka bir cinsten olmasın. Kalkan balığı, sazan, balığı, yunus balığı, yılan balığı, Ceris balığı (Siyah bir balıktır) bu kısımdandır.

Fakat balık gibi denizde, suda yaşadığı halde balık cinsine dahil olmayan habis, yani pis, çirkin sayılan diğer su hayvanları da vardır. Onların yenmesi caiz olmaz. Mesela Karidesler, kalamarlar, kerevitler, istakozlar, midyeler, istiridyeler, salyangozlar, kaplumbağalar, kurbağalar, yılanlar ve yengeçler helal değildir, etleri yenilemez.

Bunun sebebi, bu çeşit hayvanların gerek görünüş, gerekse yenen kısımları itibariyle hoş olmaması, çirkin ve pis sayılmasıdır. Nitekim gıda, beslenme ve tıp uzmanlarınca, karidesin kolesterol deposu olduğu, midye başta olmak üzere kabuklu deniz ürünlerine yaklaşmamak gerektiği belirtiliyor.

Aynı şekilde su samuru, deniz insanı, deniz aygırı, deniz domuzu, deniz kaplumbağası gibi, balık suretinde bulunmayan deniz hayvanlarının yenilmeleri helal olmadığı gibi avlanılmaları da helal görülmemektedir.

Sonuç olarak: Balık dışındaki deniz, su ürünleri helâl değildir, haramdır. Deniz avından maksad: Sâdece balığın her çeşididir.

Hem karada hem suda yaşayan kurbağa, kaplumbağa, timsah, yılan ve yengeç gibi hayvanlardan yılan zehirli, diğerleri de pis olduğu için yenmez. Çünkü Cenab-ı Hak şöyle buyuruyor:

“ALLAH ve Resûlü kendilerine iyiliği emrediyor, onları kötülükten nehyediyor, onlara temiz şeyleri helâl, murdar, pis şeyleri de haram kılıyor” (Araf sûresi: 157) Bir tabib, Resûlullah (S.A.V.) Efendimize gelerek, yaptığı ilacın içerisine kurbağa etinden katma hususunu sorar. Resûlullah (S.A.V.) Efendimiz de kurbağadan bir şey katılarak yapılmış olan ilacı kullanmaya müsaade etmez ve kurbağaların öldürülmelerini yasaklar. (Ebu Dâvud, Nesei ve Hakim, Ahmed, İshak b. Rahuye, Ebu Dâvud et-Tayalisî,)

Yani, öldürülüp etinin ilaç olarak kullanılmasını yasaklar. Bu aynı zamanda onların yenilmesini de yasaklamak demektir. Çünkü bir hayvanın öldürülmesinin yasaklanması ya insan gibi hürmeti, saygı değer olması sebebiyle yahut da yenilmesinin haram olmasıyladır. Kurbağa hürmete layık olmadığına göre, kurbağanın öldürülmesi yenilmesinin haram olması sebebiyle yasaklanmış olur.

Bu da onların “necis” olmasından yahut “tiksindirici” bulunmasındandır. Bu hadis-i şerifte, kurbağayı yemenin haram olduğuna ve onun mubah kılınan su hayvanlarına dahil olmadığına delil vardır. Resûlullah (S.A.V.) Efendimizin yengeç’in satılmasına müsaade etmediği bilinmektedir.


mehmet talü

Ali

Bence çok güçsüz bir yorum olmuş. :

Konu hakkında hiçbir ayet veya hadis yok, sadece başka bazı esaslar kullanılarak yorum yapılmış, bu tür durumlarda helal-haramdan ziyade caizdir, caiz değildir şeklinde yorumlar yapılırsa daha doğru olur.

Burada örnek olarak kurbağa, kaplumbağa filan sayılmış. Ben başka bir örnek vereyim; çekirge. Biz çekirgeyi yemiyoruz sonuçta bir böcek türü, ama Araplar yiyor. Buna ne diyeceğiz o zaman?

Ali

Ha bu arada ben o sayılan deniz ürünlerinden hiçbirini yemem, balıkla bile aram fazla iyi değildir.

Fatih

Konuda ayet ve hadis olarak direk ifade ile, şu balık ürünü yasaktır şeklinde nas yok.

Ayet ve hadisi şeriflerden yola çıkılarak kıyas yolu ile, hüküm verilmiş.

ayrıca araplar yiyor diye, helal olacak diye bir şey yok, buna bezner bi yorumu daha önceden de duymuştum sanırım şu fistan konusunda :

islam dini arapların örfü adeti üzerine yürümüyoruki.

Ali

Arapların yiyip-yememesi önemli değil, çekirge hakkında neden bir fetva duymuyoruz, o önemli

Çekirge de bir böcek, çirkinlikte kurbağadan, yılandan altta kalır bir tarafı yok.

Ayrıca ben bir şey demedim ki, sadece güçsüz bir yorum olduğunun altını çizdim. :

Fatih

güçlendirelim o vakit. evde olmadığım için kitaplara bakamıyorum,

hanefi ve şafi alimlerinin fetvası çekirge içinde geçerli:

Suda yaşayan hayvanlar: Hanefilere göre suda yaşayan hayvanlardan yalnız balık helâl, kurbağa dahil diğer tüm deniz hayvanları haramdır. Mâlikîlere göre deniz domuzu hariç bütün deniz hayvanları helâldir. Şafiîlerde ise deniz hayvanlarından tabiatları gereği pis olanlar haram, temiz olanlar helâldir.

Hastalık sonucu kendiliğinden veya zehirlenerek ölen deniz hayvanları yenmez. Bunun dışında taş, sopa gibi maddelerle darbe sonucu veya havasız, susuz kalma neticesinde ölenler helâldir. Kara hayvanlarında kanın akıtılması şart olduğu halde su hayvanlarında boğazlama veya yaralama gibi bir kan akıtma şartı aranmaz.

Akar kanı olmayan böcekler: Çekirge dışındaki böcekler. etinin yenmesi haram kılınan hayvanlardandır.

yani, çekirge helal olan hayanlardandır hadisi şerif ile naslanmıştır.

"...Fakat, istek göstermeksizin ve ölçüyü aşmaksızın başı darda kalan kimse üzerine (yenmesi haram olan şeyleri yemesinde) günâh yoktur. şüphesiz Allah, çok bağışlayıcı ve rahmet sahibidir " (el-Bakara, 2/173).

Ali

Yeşil yazıda da açıkca göründüğü gibi net bir hadis veya ayet olmadığından yorum farklılığı mevcut. Benim de vurgulamak istediğim buydu zaten.

Fatih

islam fıkıh ansiklopedisinden. dört mezheb ulemasının icması olan fetvalar ı içeriyor.

Sonuç:

Balık dışındaki deniz, su ürünleri helâl değildir, haramdır. Deniz avından maksad: Sâdece balığın her çeşididir.

Ayet ve hadis:



“Hem size hem de yolculara fayda olmak üzere, faydalanmanız için deniz avı yapmak ve onu yemek size helâl kılındı…” (Maide sûresi: 96)

“İki deniz birbirine eşit olmaz. Bu tatlıdır, susuzluğu keser, içilmesi kolaydır. Şu da tuzludur, acıdır. Boğazı yakar. Hepsinden de taze et, balık yersiniz…” (Fâtır sûresi: 12)

ifade eden âyet-i kerimelerle;
Ebu Hureyre (R.A.)’den rivayete göre deniz suyuna dair bir soruya, Hz. Peygamber (S.A.V.) efendimizin verdiği: “Onun suyu temiz, meytesi yani içinde öleni helâldir” (Ebu Dâvûd, Taharet: 41; Tirmizî, Taharet: 52; Neseî, taharet: 46; Muvatta, Tahâret: 12)

Ali

islam fıkıh ansiklopedisinden. dört mezheb ulemasının icması olan fetvalar ı içeriyor.

Hanefilere göre suda yaşayan hayvanlardan yalnız balık helâl, kurbağa dahil diğer tüm deniz hayvanları haramdır. Mâlikîlere göre deniz domuzu hariç bütün deniz hayvanları helâldir. Şafiîlerde ise deniz hayvanlarından tabiatları gereği pis olanlar haram, temiz olanlar helâldir.

Çelişmiyor mu sence?

Fatih

mehmet talünün verdiği fetva hanefi ler için.


Hanefi isen,
Hanefilere göre suda yaşayan hayvanlardan yalnız balık helâl, kurbağa dahil diğer tüm deniz hayvanları haramdır.


Maliki isen,
Mâlikîlere göre deniz domuzu hariç bütün deniz hayvanları helâldir.

Şafi isen,
Şafiîlerde ise deniz hayvanlarından tabiatları gereği pis olanlar haram, temiz olanlar helâldir.


neresi çelişiyor anlamadım :-\