derdest

SERHAT ŞEFTALİ
Henüz elektronik tartıların boy göstermediği yıllarda alışveriş yaparken insanlar, tezgahın öbür tarafındaki dükkan sahibinin tartıyı önce tam tarttığını sonra da ufak bir parça daha koyarak ağırlığın müşteri tarafına kaymasına özen gösterdiğini görürlerdi. Bu, tartılarına güvenmemezlikten değildi elbette. Sırf müşterinin bir gram da olsa hakkının kalmaması adınaydı yapılan. Ama devir değişti ve elektronik tartılar geldi. İnsanların hassasiyetleri de erozyona uğradı. İstenilenle verilen, satılanla alınan arasında adı konulmamış hileler dolaşmaya başladı.
Hiç kimse ekmek alırken gramajını ölçmez. Marketten bir ürün alırken etikette ne yazıyorsa ona inanır. Aldığı malın etikette yazılanlarla uyuşmadığını hiçbir zaman fark edemez. Ama bunları mutlaka bir bilen var değil mi? Etiketinde yüzde 60 hindi eti yazan bir sucuğa hindi yerine tavuk konulduğunu anlayabilir misiniz? Ya da kasaptan kıyma çektirmek için işaret ettiğiniz etin, görmediğiniz bir makinede çekilirken yüzde 50 oranında değiştiğini anlayabilir misiniz? Bir kurumda çalışan siz, bugün yapmanız gereken bir işi sırf kendi işleriniz dolayısıyla yarına erteleyip birkaç kişi de olsa insanları bekletmenin bir sorumluluğu olduğuna inanıyor musunuz? Hakkınız olandan fazla alarak, bir başka insanın elinin boş dönmesi sizin için bir anlam ifade ediyor mu?

Hak ve hukuk bizlerden giderek uzaklaşıyor anlaşılan. Aldığımızda da, sattığımızda da hak ve hukuku aramıyoruz artık.

Bir gün pazarda alışverişe çıkan Necmettin Bey, artık yorulmuş ve bir an önce köyüne dönmek isteyen bu nedenle de elindeki malı neredeyse yarı fiyatına satan köylüye malın fiyatını sormuştu. Köylü amca 20 lira dedi. Necmettin Bey, “20 lira olmaz, bu malın fiyatı bu değil.” diyerek ‘30 lira vereyim’ demişti. Köylü amca şaşırmış ve tam tersi bir pazarlık başlamıştı. Necmettin Bey kararlı, “almam” demiş; köylü amca 30 liraya malı satmak zorunda kalmıştı.

Birçok insanla muhatap olan, alışveriş yapan insanların zihinlerinden çıkarmaması gereken bir husustur; helal-haram. Hele hele helal bir malı, basit sebeplerle harama çevirmek kadar kötü bir şey yoktur. Bir de bunun hayatımıza kötü anlamda yansıması söz konusudur ki; biz bunun farkına bile varamayız. Helal-haram dengesizliğinin vücudumuzda, yaşantımızda ve hareketlerimizde meydana getirdiği anafor, bizleri günah çukuruna sürükler. Yediğimize, içtiğimize hele hele alıp-sattığımıza dikkat ederek, devamlı bir teyakkuz halinde durmamız gerekir.